Verward gedrag

Een passende aanpak voor kwetsbare personen

Verward gedrag van kwetsbare personen maakt veel los in gemeenten. Veel professionals in wijkteams, politieagenten, GGZ-medewerkers, beleidsadviseurs en medewerkers van woningbouwcoöperaties vinden het best lastig om samen de juiste zorg en ondersteuning te bieden voor deze groep mensen. Met het Stabiliteitsmodel ondersteunen we gemeenten en professionals in het sociaal domein om het leven van kwetsbare personen met verward gedrag duurzaam te veranderen.

Verward gedrag, wat is dat?

We maken een onderscheid tussen kwetsbare personen én kwetsbare personen met verward gedrag. Kwetsbare personen zijn ‘mensen die te maken hebben met laaggeletterdheid, verstandelijke beperking, psychiatrische problematiek, verslaving, somatische problemen, angst, dementie, stemmingsproblematiek of een combinatie van deze problematieken.’ Bij kwetsbare personen met verward gedrag gaat het om ‘kwetsbare mensen die grip op hun leven (dreigen te) verliezen, waardoor het risico aanwezig is dat zij zichzelf of anderen schade berokkenen. Dit verlies kan eenmalig of chronisch zijn.’

Rol gemeenten

Gemeenten hebben een belangrijke rol in de ondersteuning en zorg voor kwetsbare personen met verward gedrag, die voortvloeit uit de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). Vanuit het Rijk hebben gemeenten de taak gekregen om per 1 januari 2018 te zorgen voor een sluitende aanpak voor mensen met verward gedrag. Veel gemeenten hebben inmiddels een mooie aanpak op papier gezet en regionale overleggen ingericht.  Maar hoe krijg je de papieren structuur en visie werkend? Daarvoor zijn een aantal sleutels nodig:

  • Samenwerken: voor het bieden van goede hulp is en ondersteuning is het cruciaal dat professionals elkaar vaker inschakelen en beter gebruik maken van elkaars expertise, kennis en kundig.
  • Gedeelde taal: om professionals te laten samenwerken is het belangrijk dat zij een taal creëren die verbindend werkt en ertoe leidt dat er minder miscommunicatie ontstaat.
  • Samen leren: professionals moeten leren zich samen te buigen over complexe casuïstiek, zodat ze in de praktijk beter gebruik kunnen maken van elkaar visie, opvattingen en expertise.

Wet verplichte ggz

Voor ernstige situaties inzake personen met verward gedrag kan per 1 januari 2020 gebruik gemaakt worden van de Wet verplichte ggz (Wvggz). Deze wet vervangt de wet Bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Bopz) en regelt het verlenen van verplichte zorg aan mensen met een psychische stoornis. Een belangrijke verandering is dat verplichte zorg straks ook buiten een GGZ-instelling kan plaatsvinden.

Onderzoek Sjef Czyzewski

K2 heeft in samenwerking met oud GGZ-bestuurder Sjef Czyzewski onderzoek gedaan naar het verbeteren van de ondersteuning en zorg voor kwetsbare mensen met verward gedrag. Hieruit blijkt  dat het ontbreekt aan kennis over het leven van deze mensen en dat tevens één gezamenlijk en overkoepelend handelingsperspectief ontbreekt voor onder andere gemeenten, hulpverlening, politie en woningcorporaties. Lees hier meer over de implementatie van het stabiliteitsmodel en de stressorenaanpak.

Stabiliteitsmodel voor kwetsbare mensen

Met het Stabiliteitsmodel en de stressorenaanpak zetten we de sluitende aanpak van gemeenten van papier over naar de praktijk. We creëren samen met gemeenten en professionals een gedeeld handelingsperspectief van waaruit zijn gezamenlijk werken aan een stabiele leefomgeving. Zo verbeteren we de ondersteuning en zorg aan kwetsbare mensen met verward gedrag. Een belangrijk onderdeel van het model is dat we kijken naar verschillende levensgebieden en dat we in de praktijk zo vroeg mogelijk de professionals betrekken die iets kunnen betekenen op de levensgebieden waar de persoon het meeste stress ervaart. Door de inzet van de stressorenaanpak en het Stabiliteitsmodel voorkomen we dat urgente problemen escaleren en dat de hulpverlening zich onverhoopt op de problemen richt die niet de meeste aandacht vragen op dat moment Wanneer de ergste stress is weggenomen, wordt er gewerkt aan stabiliteit in de leefsituatie op de volgende 3 pijlers:

Meer weten?

In de gemeenten De Bilt en Utrechtse Heuvelrug lopen trajecten om middels het Stabiliteitsmodel de ondersteuning aan kwetsbare inwoners met verward gedrag te verbeteren. Klik hier als je wilt inloggen op de digitale leeromgeving van jouw gemeente:

De methodiek

  • Het hebben van betekenisvolle relaties met andere mensen.

  • Het gaat hierbij om een zinvolle betaalde of onbetaalde daginvulling.

  • Gevoel dat je iets goed of moois doet of bijdraagt aan jouw omgeving of in je eigen leven.

  • Een prettige plek om te wonen (waarin de nodige mate van stabiliteit is).

  • Voeding die de mens voorziet in zijn dagelijkse energiebehoefte voor water, vezels, vetten, suikers, eiwitten, vitaminen en mineralen voor het optimaal lichamelijk functioneren.

  • Een situatie waarin de inwoner zichzelf en zijn omgeving (zoveel mogelijk zelfstandig) schoon houdt.

  • Stabiel ritme in het actieve gedrag en de algemene activiteit overdag en slaapritme gedurende de nacht over een periode van ongeveer 24 uren.

  • Een stabiele financiële situatie waarbij sprake is van periodieke inkomsten en waarbij er geen sprake is van achterstallige betalingen of schulden.

  • Streven naar een leefsituatie waar iemand zich in balans of evenwichtig voelt.

  • Streven dat de activiteiten van verschillende hulpverleners op elkaar aansluiten, zodat er een stabiele leefsituatie ontstaat.

  • De kwetsbare persoon beschikt over een sociaal netwerk.

Stabiliteitsmodel in de praktijk

In samenwerking met de gemeenten De Bilt en Utrechtse Heuvelrug voeren we de komende twee jaar een verandertraject uit. Het doel is het creëren van een stabiele leefomgeving voor kwetsbare inwoners door de introductie van het Stabiliteitsmodel en de stressorenaanpak. Met eigen inzet en (co)financiering van ZonMw ontwikkelen we leer- en werkbijeenkomsten waarbinnen bestuurders, ervaringsdeskundigen, professionals en beleidsmakers sámen oefenen, simulaties uitvoeren en werkafspraken maken. In een online leeromgeving kunnen professionals elkaar snel vinden en inschakelen en zijn de gezamenlijke afspraken voor iedereen scherp. Gecombineerd met intervisie bouwen we samen aan de nieuwe uitvoeringspraktijk.

Lees meer