Niemand uit beeld. Nazorg
Projectomschrijving
Gemeente Eindhoven. Niemand uit beeld.
Serieus werk maken van nazorg: geen overbodige
luxe
De gemeente Eindhoven en K2 Adviesbureau voor Jeugdvraagstukken
ontwikkelden samen een methodiek voor nazorg aan jeugdigen die
gebruik maken van geïndiceerde jeugdzorg. Deze nieuwe ketenaanpak -
beschreven in het handboek 'Zorgen voor nazorg' - leidt ertoe dat
in een vroeg stadium er structureel aandacht wordt besteed aan
nazorg voor jeugdigen die dat nodig hebben. Zo wordt invulling
gegeven aan de gemeentelijke opgave in het kader van de Wet op de
Maatschappelijke Ondersteuning: participatie van iedere burger in
de samenleving, juist ook van kwetsbare burgers.
Waarom nazorg?
Als een jeugdige 16 of 17 jaar is, begint een levensfase vol
keuzes. Sommige jeugdigen met een zorgachtergrond komen die fase
zonder problemen door; ouders en school helpen bij het vinden van
antwoorden. Een aantal van hen heeft hierbij echter hulp nodig.
Wanneer jongeren dan tijdens het opgroeien ook nog voor korte of
langere tijd gebruik maken van de geïndiceerde jeugdzorg, kan extra
ondersteuning op de weg naar volwassenheid welkom zijn. Daarbij is
een naadloze overgang van de geïndiceerde jeugdzorg naar het
gemeentelijke preventieve domein niet altijd vanzelfsprekend,
integendeel: het blijkt een 'witte vlek' te zijn. Voor deze
jongeren is het belangrijk dat er begeleiding is bij de terugkeer
naar en integratie in de lokale samenleving.
Beleidscontext en bijdrage K2
De Provincie Noord-Brabant en de Brabantse gemeenten willen met
de zogenaamde Verbeteragenda een goede dienstverlening aan
jeugdigen en ouders realiseren. Een van de punten waarop zij zich
richten is bekend onder de noemer 'nazorg'. Hiermee bedoelen we
zorg aan jeugdigen die uitstromen uit de geïndiceerde jeugdzorg. De
gemeente Eindhoven heeft dit punt van de verbeteragenda
'geadopteerd' en samen met de provincie K2 de opdracht gegeven te
adviseren over de ontwikkeling van een ketenaanpak voor nazorg in
het gemeentelijk domein. Ook aan het overdraagbaar maken van de
methodiek 'Niemand uit beeld' voor andere gemeenten/regio's is door
K2 een bijdrage geleverd. Het werk van K2 bestond uit
procesbegeleiding, deskresearch, interviews,(mede)begeleiden van
bijeenkomsten, uitvoeren van een 0-meting en auteurswerk.
Ontwikkeling methodiek
K2 heeft via documentenanalyse en gesprekken met de
beleidsmedewerkers van de gemeente Eindhoven, die volop ideeën
hadden over nazorg, de beschikbare informatie geordend en vertaald
naar een voorstel voor een werkwijze, de conceptversie van de
methodiek. Om na te gaan in hoeverre deze methodiek aansluit bij de
praktijk heeft K2 gesproken met uitvoerend medewerkers van
organisaties, die een rol spelen bij de uitvoering van nazorg. Deze
organisaties zijn werkzaam op de leefgebieden onderwijs, vrije
tijd, werk en inkomen, wonen en zorg. Op basis van deze interviews
is de methodiek 'Niemand uit beeld' verder uitgewerkt. De gemeente
Eindhoven organiseerde een aantal bijeenkomsten voor managers en
uitvoerend medewerkers om hen te informeren en draagvlak te creëren
voor invoering van de methodiek. De (inhoudelijke) begeleiding was
in handen van K2.
Medio 2009 zijn de gemeenten Eindhoven en Veldhoven gestart met
uitvoering van de methodiek 'Niemand uit beeld'. Om na te gaan of
de methodiek in de praktijk werkt, heeft K2 een 0-meting uitgevoerd
en beschreven hoe de praktijk van de nazorg nu geregeld is in deze
gemeenten. Betrokken jeugdzorgaanbieders en Bureau Jeugdzorg zijn
enthousiast over de concept aanpak. Omdat net is gestart met deze
aanpak, is over de praktische uitvoering nog niet veel te zeggen.
Wel geeft men aan dat het nodig is verwachtingen over en weer te
verhelderen. Dit onderzoek wordt nog vervolgd bij organisaties die
actief zijn in het lokale veld. Vervolgmetingen vinden plaats in
2010 en 2011, opdat duidelijk wordt of de methodiek echt werkt.
Verbreding en implementatie van de
methodiek
Een van de doelen van de provincie met de Verbeteragenda is om
ervaringen die een individuele gemeente opdoet met een verbeterpunt
te verbreden naar andere gemeenten of regio's. Om de in Eindhoven
ontwikkelde methodiek over te dragen schreef K2, in opdracht van
deze gemeente, het handboek 'Zorgen voor nazorg'. Speciaal bedoeld
voor gemeenten of regio's, die nazorg willen organiseren en de
methodiek 'Niemand uit beeld' willen implementeren. Deelnemers aan
de conferentie Nazorg krijgen dit handboek uitgereikt. De Brabantse
werkgroep 18+ organiseerde, samen met K2, regionale conferenties om
het thema nazorg onder de aandacht te brengen bij gemeenten en
betrokken organisaties. Verder heeft K2, in opdracht van de
gemeenten in Midden-Brabant, een vooronderzoek rond het thema
nazorg uitgevoerd. Deskresearch en interviews hebben geleid tot
aanbevelingen voor het organiseren van nazorg in deze regio. K2
heeft de gemeenten geadviseerd de methodiek 'Niemand uit beeld' in
Midden-Brabant in te voeren en nazorg regionaal te organiseren.
Regionale aanpak
De fase waarin het project in Eindhoven en Veldhoven nu
verkeert, noemen de betrokkenen 'proeftuin'. In deze periode, die
loopt tot medio 2011, wordt de methodiek in de praktijk getest. K2
begeleidt daarbij de klankbordgroep van professionals, die zicht
houdt op de invoering van de methodiek en betrekt daarbij jeugdigen
en ouders. Tevens is K2 gevraagd de intervisie van de
nazorgbegeleiders op zich te nemen en advies te geven over
registratie en dossiervorming. K2 adviseert gemeenten om nazorg op
de agenda te zetten en uitwerking van het thema zoveel mogelijk
regionaal op te pakken. Een reden hiervoor is dat het aantal
jeugdigen dat nazorg nodig heeft in kleinere gemeenten relatief
laag zal zijn, waarmee een aanpak op regionale schaal voor de hand
ligt. Bovendien zullen bij de organisatie en uitvoering van nazorg
vooral regionaal georganiseerde instellingen betrokken zijn.
Gemeenten of regio's die nazorg willen invoeren kunnen een
beroep doen op K2. Wij helpen u graag bij de vertaling van de
methodiek 'Niemand uit beeld' naar de lokale of regionale
situatie.
Meer informatie, neem contact op met Anne Don en Jolet Swagers.